ضرورت سرمایه گذاری هوشمند برای اصلاح سیاست‌گذاری های غلط

به نظر می رسد که یکی از مهم ترین عواملی که ناترازی های امروز را در کشور به وجود آورده و ریشه در تاریخ اشتباهات در برنامه ریزی راهبردی در کشورمان دارد، بی توجهی به مزیت های نسبی و رقابتی پایدار در استراتژی و سیاست گذاری توسعه و سرمایه گذاری هوشمند در ابعاد خرد و کلان است.
در موارد متعدد برنامه ریزی توسعه در استان اصفهان و دیگر جاها برموضوعاتی مانند صنایع آب بر متمرکز بوده است که مزیت های رقابتی در آن وجود نداشته و منشا مشکلات دیگر شده است، اما حسرت بیشتر زمانی خواهد بود که مزیت های لازم وجود دارد اما در سیاست و هدف گذاری کمتر به آن توجه می شود.
اگرچه برنامه ریزی و سیاست گذاری مربوط به حوزه حاکمیت است اما در این میان نقش کارافرینان و سرمایه گذاران را هم نباید نادیده گرفت، آنها موتور محرک توسعه هستند و اگر این سربازان خط مقدم دیدگاه روشنی به ضرورت توجه به مزیت های نسبی و رقابتی بلند مدت نداشته باشند بازهم سرمایه گذاری و توسعه در مسیری شکننده اتفاق می افتد که بازدهی مورد انتظار را در پی ندارد و توسعه متوازن را رقم نمی زند پس لزوم توجه مفهوم مزیت نسبی، رقابتی و پایدار در طولانی مدت باید همزمان با تحلیل های آینده پژوهی و ریسک در اولویت فرهنگ سازی کارافرینی قرار گیرد.

چرا این عدم توازن ها به وجود آمده است؟

بی شک یکی از ریشه ای ترین دلایل آن، برخوردار نبودن تصمیم گیران از مهارت های نگرش و تفکر سیستمی در موضوعات پیچیده بوده است. متغیرها و محرک های مختلف از جمله شرایط اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی، زیرساختی و سیاسی و قانونی بسیار متعدد و مختلف بر توسعه موثر هستند و این میان پیچیدگی ها جایی ایجاد می شود که این متغیرها بر یکدیگر اثر می گذارند و تحت تاثیر هم قرار می گیرند. مثلا انتقال آب بین حوزه ای به افزایش جمعیت دامن می زند و این ازدیاد از جهت اشتغال نیاز به سرمایه گذاری در حوزه های آب بر دارد و دوباره بحران آب پیش می آید اما این بار با شدت بسیار بیشتر و بحرانی تر! چرا اینگونه می شود؟ چون ذهن ما معمولا پیامدهای با فاصله و تاخیر را در نظر نمی گیرد در حالی که برهم کنش میان آن متغیرها واقعیات توسعه را به سمت و سویی می برد که از برنامه اولیه بسیار فاصله دارد.
از این رو است که در تحلیل فرصت های سرمایه گذاری نه تنها باید شرایط و واقعیت های امروز را دید بلکه باید به ریسک های فردا هم پرداخت و این سوال را پرسید که در شرایطی که پیش فرض های تصمیم گیری ما در این سرمایه گذاری تغییر کرده است آیا آن موضوع سرمایه گذاری هنوز هم توجیه خواهد داشت و درمقابل دگرگونی ها مستحکم و تاب آور عمل خواهد کرد؟
با رصد کلی موضوعات سرمایه گذاری در استان اصفهان و به رقم تاکیدهای درست بر حوزه هایی مانند هوش مصنوعی بازهم می بینیم که در طرح های سرمایه گذاری، کمتر به قابلیت ها و مزیت های جدید پرداخته شده است و شاید در طرح ریزی آنها نگرش سیستمی مغفول واقع شده است از این جهت در این مطلب به بررسی این ضرورت‌ها و فرصت‌های سرمایه گذاری در حوزه انقلاب صنتعی چهارم و پنجم و مزیت های نسبی استان در آن می پردازیم می‌پردازیم و پیشنهادهایی عملی برای سیاست‌گذاران، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی ارائه می‌دهیم.

ضرورت تحول دیجیتال در اصفهان: از سنت به نوآوری

اصفهان، با جمعیت بیش از ۵ میلیون نفر و سهم قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی ایران، همواره بر پایه صنایع سنتی مانند فولاد، نساجی، گردشگری و کشاورزی استوار بوده است. با این حال، در عصر دیجیتال، تکیه صرف بر این صنایع کافی نیست. انقلاب صنعتی چهارم، که بر پایه فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی (AI)، اینترنت اشیاء (IoT)، داده‌های بزرگ (Big Data)، رباتیک پیشرفته و چاپ سه‌بعدی بنا شده، الزامی برای ادغام فناوری در فرآیندهای تولید و خدمات ایجاد کرده است. در سطح جهانی، کشورهایی مانند آلمان، چین و سنگاپور با سرمایه‌گذاری سنگین در Industry 4.0، رشد اقتصادی خود را دوچندان کرده‌اند.
در ایران، اصفهان می‌تواند الگویی برای این تحول باشد. طبق گزارش‌های اخیر سازمان ملل متحد (UNIDO) در زمینه توسعه صنعتی، کشورهایی که از Industry 4.0 عقب بمانند، تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۲۰ درصد از سهم بازار جهانی خود را از دست خواهند داد. برای اصفهان، این ضرورت دوچندان است؛ زیرا استان اصفهان با چالش‌هایی مانند کمبود آب، آلودگی صنعتی و مهاجرت نیروی کار متخصص و فرار سرمایه روبرو است. تحول دیجیتال می‌تواند این مشکلات را حل کند: برای مثال، استفاده از IoT در کشاورزی هوشمند می‌تواند مصرف آب را تا ۳۰ درصد کاهش دهد، و AI در صنایع فولاد می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد. علاوه بر این، همه‌گیری کووید-۱۹ نشان داد که اقتصادهای دیجیتال‌محور، مقاوم‌تر هستند.
در اصفهان، جایی که بیش از ۷۰ درصد صنایع کوچک و متوسط (SMEs) فعال هستند، ادغام دیجیتال می‌تواند زنجیره تأمین را کارآمدتر کند و دسترسی به بازارهای جهانی را تسهیل نماید. بدون سرمایه‌گذاری در این حوزه، اصفهان خطر عقب‌ماندگی از شهرهای بزرگ کشور را دارد در حالی که مزیت هایی همچون وجود شهرک علمی تحقیقاتی با برخورداری از ظرفیت پانصد شرکت عمدتا دانش بنیان، وجود صنف فناوری اطلاعات قوی در استان و دانشگاه های فنی و مهندسی ممتاز می تواند محرک خوبی برای توسعه اقتصاد دیجیتال در کشور با عاملیت بخش خصوصی اصفهان باشد.

فرصت‌های سرمایه گذاری هوشمند در اقتصاد دیجیتال

با بررسی مزیت ها و محدودیت های استان در می یابیم که چند اصل مهم باید در سرمایه گذاری مد نظر کارآفرینان اصفهان قرار گیرد، اول توجه به حوزه هایی که در آن مصرف آب وجود ندارد یا اندک است، دوم اقتصادهای سبک که نیاز به سرمایه گذاری زیاد بر روی تکنولوژی هایی که در حال از رده خارج شدن است را ندارد، سوم اقتصاد خلاقیت و هنر که یکی از حوزه های مهم مزیت استان و مخصوصا شهر اصفهان را پوشش می دهد و در آخر اقتصاد دیجیتال که می تواند پیشران و محرک قوی برای حوزه های اقتصادی دیگر باشد.

هوش مصنوعی و یادگیری ماشین:

اصفهان می‌تواند مرکز توسعه هوش مصنوعی برای صنایع محلی شود. برای مثال، کاربرد AI در پیش‌بینی تقاضای بازار فولاد (که اصفهان بیش از ۵۰ درصد تولید فولاد ایران را بر عهده دارد) می‌تواند سودآوری را افزایش دهد که با فرصت سرمایه‌گذاری شامل ایجاد استارت‌آپ‌هایی برای تحلیل داده‌های صنعتی، با پتانسیل صادرات نرم‌افزار به کشورهای همسایه همراه خواهد بود.

اینترنت اشیاء و شهرهای هوشمند:

با توجه به ترافیک شهری و مسائل زیست‌محیطی اصفهان، سرمایه‌گذاری در IoT برای مدیریت ترافیک، نظارت بر کیفیت هوا و سیستم‌های حمل‌ونقل هوشمند، فرصت‌های عظیمی را ایجاد می‌کند. پروژه‌هایی مانند “اصفهان هوشمند” می‌تواند با حمایت دولت، میلیاردها تومان سرمایه جذب کند و اشتغال برای بیش از ۱۰ هزار نفر ایجاد نماید.

داده‌های بزرگ و بلاکچین:

اصفهان می‌تواند هاب داده‌های بزرگ برای بخش اقتصاد دیجیتال کشاورزی شود. با استفاده از داده های حجیم برای تحلیل الگوهای آب و هوایی و بازار، کشاورزان می‌توانند محصول بیشتری تولید کنند. همچنین، بلاکچین برای زنجیره تأمین شفاف در صنایع صادراتی مانند فرش و صنایع دستی، فرصت‌های جدیدی ایجاد می‌کند. علاوه بر آن سیاست‌های حمایتی دولت مانند معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان و صندوق نوآوری و شکوفایی، سرمایه‌گذاری را جذاب‌تر می‌کند.

چالش‌ها و راهکارهای سرمایه گذاری هوشمند در اصفهان، از موانع به فرصت‌ها

هرچند فرصت‌ها فراوان هستند، چالش‌هایی نیز وجود دارد. تحریم‌های بین‌المللی، کمبود زیرساخت‌های دیجیتال (مانند سرعت اینترنت پایین در برخی مناطق) و مقاومت فرهنگی در برابر تغییرات، موانعی هستند. با این حال، این چالش‌ها می‌توانند به فرصت تبدیل شوند:

مواجهه با چالش تحریم‌ها:

در سرمایه گذاری هوشمند باید با تمرکز بر فناوری‌های داخلی و همکاری با شرکای آسیایی مانند هند و چین می‌تواند وابستگی را کاهش داد.

فراهم آوری زیرساخت‌ها:

سرمایه‌گذاری دولتی در فیبر نوری و 5G، که در برنامه هفتم توسعه پیش‌بینی شده، ضروری است و پیشنهاد می شود کنسرسیومی از سرمایه‌گذاران خصوصی برای توسعه شبکه‌های دیجیتال ایجا گردد.

چالش نیروی کار و ضرورت توجه به آن در سرمایه گذاری هوشمند:

آموزش نیروی کار از طریق دوره‌های آنلاین و همکاری با دانشگاه‌ها که فرصت ایجاد مراکز آموزشی Industry 4.0 در اصفهان را ایجاد می کند ومی‌تواند هزاران شغل جدید ایجاد کند.

حسین نوریان، مشاور مدیریت استراتژیک با رویکرد تحول دیجیتال، منتشر شده در نشریه ی دنیای اقتصاد اصفهان

استفاده از این مطالب صرفا با ذکر منبع مجاز می باشد.

این مطالب را هم ملاحظه فرمایید:

توسعه اکوسیستم هوش مصنوعی